Heimalestur - góð ráð

Heimalestur - alls kyns góð atriði

Mundu: „Komdu, við skulum...“ - frekar en „Farðu að...“

Alltaf þegar lesið er:

  • stoppa og rifja upp  

  • spá í orð sem eru erfið, 

  • lesa á milli línanna, 

  • spá fyrir um hvað gerist næst.

 

Finnið bækur sem höfða til barnanna ykkar, til dæmis um fiðrildi, geimverur, fótbolta eða annað sem vekur áhuga.

Skoðið bókakápur, lesið aftan á þær, myndið ykkur skoðun og veltið fyrir ykkur innihaldinu.

Passar bókin fyrir barnið? 
Að velja bók með fimm fingra aðferðinni

Finnst þér svekkjandi þegar barn hefur lesið bók og skilur svo ekki innihaldið? Kynntu fyrir barninu fimm fingra aðferðina við val á lesefni. Barnið les um hundrað orð úr bókinni. Fyrir hvert orð sem það skilur ekki réttir það úr einum fingri.

Fjöldi fingra: 0-1 létt bók
2-3 viðráðanleg bók
4-5 erfið bók en viðráðanleg
5-10 of erfið


Þjálfaðu af athygli og gerðu ekkert annað á meðan. 

• Hjálpaðu barninu að lesa þau orð sem reynast erfið. 

• Gættu þess að barnið skilji öll orðin í textanum. 

• Ræðið efni texta. 

• Þjálfaðu eins snemma dags og kostur er. 

Þjálfaðu ekki svangt og pirrað barn. 

• Þjálfaðu á notalegum stað og í næði. 

• Hrósaðu fyrir það sem vel er gert og hvettu barnið áfram. 

• Veittu barninu tækifæri til að sýna hvað það kann. 

Hefðbundinn heimalestur, barn les, foreldri hlustar (endurtekning eftir þörfum)
Endurtekning er mikilvæg vegna þess að þá festast orðin betur í minni, þeim mun oftar þeim mun betra - munið, til að efla lesfimina. Barn sem þverneitar að lesa blaðsíðu aftur - kannski er betra að horfa framhjá endurtekningu til að láta hlutina ganga betur. Gott að hafa samband við umsjónarkennara ef þetta veldur árekstrum heima. 

Endurtekinn lestur með tímatöku
Endurtekinn lestur með tímatöku - oftast 3x (líka til 5x - en það er fyrir þolinmóða ;) )
Hentar vel þeim sem eru búnir að ná lestrarferlinu en lesa hægt. Blaðsíðan er  lesin þrisvar sinnum og tíminn tekinn í hvert sinn. Barnið keppir þannig við sjálft sig og reynir að bæta eigin tíma við hverja endurtekningu. Þar sem endurtekningin er mjög mikilvægur þáttur og mörgum finnst endurtekning ekki spennandi, er þetta ágæt leið til að lífga upp á endurtekningarlesturinn.

Leiðbeinandi lestur
Foreldri/forráðamaður er fyrirmyndin og les ákveðinn texta, barnið æfir sig síðan í hljóði eða lágt og reynir að líkja eftir lestri þess og les að lokum upphátt. 
Þessi aðferð er góð því að þannig heyra börnin gott lestrarlag með viðeigandi áherslum og notkun greinarmerkja. 

Að hlusta og lesa
Hlustun á hljóðbók/tölvu samhliða lestri er góð æfing í sjálfvirkni í lestri.
Á vef Menntamálastofnunar www.mms.is er hægt að finna upplestur á léttlestrarbókum sem stofnunin gefur út. Þar er einnig að finna allar útgefnar hljóðbækur sem gefnar hafa verið út með námsbókum og er hægt að hlusta frítt.
Mikilvægt er að þjálfa það að börnin fylgist með í bók samhliða upplestrinum.

Samlestur
Foreldri/forráðamaður og barn lesa saman upphátt. Hraðinn verður að miðast við að barnið geti haldið í við þann fullorðna. 

Paralestur
Foreldri/forráðamaður og barn lesa upphátt til skiptis t.d. eina og eina setningu eða efnisgrein. 

Bingó
Útbúið í sameiningu bingóspjald með alls kyns útfærslum á heimalestrinum. Gerið ykkur glaðan dag þegar barnið fær bingó.


Lesið fyrir börnin
Það er afar gott veganesti ef tekist hefur að skapa með barninu það viðhorf að lestur sé áhugavert viðfangsefni sem hægt sé að hafa bæði gagn og gaman af.
Ekki hætta þó svo að þau séu farin að lesa sjálf.
Þegar lesið er fyrir barn lærir það ómeðvitað ýmislegt sem gagnast því síðar við lestrarnámið.
Það lærir til dæmis að hlusta og einbeita sér á annan hátt en þegar talað er við það.

Lestur styrkir og eflir orðaforða og eykur þekkingu og reynslu, en þetta eru allt atriði sem skipta máli fyrir lestur og ekki síst lesskilning- af því að þið eruð oft að lesa bækur sem barnið réði ekki sjálft við. 
Þannig fá öll börn að upplifa þennan ríkulega orðaforða sem gefur þeim svo mikið.

Og munum það að börn verða aldrei of gömul fyrir lestrarstund.


Það sem einkennir góða lesara
Þeir sem eru góðir lesarar - kunna aðferðir til að skilja, hvenær þarf að nota þær og hvernig.

 Vakta skilninginn - stoppa og spyrja sig - hvað var ég að lesa

Spyr spurninga. Við segjum stundum - hvernig myndi kennari spyrja upp úr þessum texta?

Tengir við eigin reynslu - Skíðaferð, Matarboð, keppni, slys…

Gerir sér í hugarlund - sér fyrir sér það sem er að gerast. Býr til mynd í huganum.

Dregur ályktun - les á milli línanna. Þetta geta byrjendur í lestri yfirleitt ekki - en fljótlega. 

Að finna aðalatriði í texta - 

Að aðlaga nýjar upplýsingar að fyrri. Gerir sér grein fyrir að hann hefur bætt við þekking sína.

Að lesa fimlega - áreynslulaus lestur þar sem áherslan er á innihald en ekki tæknina. 


Nota gagnvirk forrit á vef Menntamálastofnunar www.mms.is - Krakkavefir, íslenska